Số học giả Nguyễn Hiến Lê

Bữa nay đọc “Hồi ký Nguyễn Hiến Lê”, thấy cụ nhận định về các môn khoa học huyền bí Trung Hoa, xin lược trích và viết vài dòng về những điều mà cụ cho là khó hiểu trong số tử vi của cụ.
- Một vấn đề theo cụ là không hợp lý của môn Tử Vi
Trích: “… Tử vi còn nhiều điểm mâu thuẫn, chẳng hạn sao phá quân thuộc thủy, ở cung tí cũng là thủy thì tốt; nhưng tại sao ở cung ngọ là hỏa (thủy khắc hỏa) cũng là tốt? Nhất là ở 4 cung thìn tuất sửu mùi (thổ), thủy bị thổ khắc mà sao cũng vẫn tốt? Lại thêm ở cung hợi (thủy), thủy với thủy mà lại cho là xấu, hãm địa?...”
Cụ dùng nguyên lý ngũ hành để xét sao Phá Quân đắc hãm rồi thấy mâu thuẫn mà không xét thế đứng tạo nên hoàn cảnh, trạng thái của chính tinh, bố cục. Coi chỗ này, mình nghĩ cụ không dành thời gian nghiên cứu sâu Tử Vi và tài liệu của cụ còn hạn chế. Như lời cụ: “Trong những năm 1939 - 1940 tôi đã đọc một hai cuốn Tử vi viết bằng tiếng Việt” hay: “…Tò mò đọc cho biết thì nên, bỏ trọn đời để nghiên cứu thì tôi e mất thì giờ mà chưa chắc đã phát kiến được gì”.
- Về số của cụ qua môn Tử Vi và Tứ Trụ, cụ chia sẻ như sau: (Lược trích)
“+ Tôi sinh năm Tân Hợi, tháng 11, ngày 20, giờ Dậu (Tây lịch: 8-1-1912), bát tự là năm Tân Hợi, tháng Tân Sửu, ngày Quí Mùi, giờ Tân Dậu.
+ Số Tử vi đoán tính tình, khả năng của tôi đúng, về phúc, thọ của tôi cũng đúng, về vợ con cũng đúng nữa; nhưng về cung quan lộc thì đúng một phần thôi, về đại hạn 43-52 tuổi thì sai nhiều.
Số Tử bình đoán đại khái cũng đúng gần như Tử vi, tuy ít chi tiết hơn, và riêng đại hạn 41-50 tuổi thì đúng hơn Tử vi.
+ Theo Tử vi thì vận năm 1953-1963 của tôi rất xấu, vậy mà năm 1953 tôi vẫn đổi nghề, không dạy học nữa mà chuyên viết văn, xuất bản và từ đó tôi phát đạt.
+ Còn số tử vi của tôi, nhiều người đã coi, không ai biết được là số của một nhà văn. Bác Ba tôi chỉ đoán được số tốt, giàu và sang; và tôi thấy một người số tử vi giống số tôi đến tám phần mười, mà làm thầu khoán, giàu lớn. Một ông bạn già bảo số tôi nổi danh vì được cách “tứ linh hội phi liêm, thanh danh viễn chấn”, nhưng trong nghề nào cũng có người nổi danh, mà cứ theo các chính tinh ở mạng và chiếu mạng của tôi, thì tôi làm một kĩ thuật gia hoặc một nhà kinh doanh mới hợp, vì mạng tôi có Vũ khúc với Sát, Phá, Liêm, Tham; thân tôi ở cung Thiên di có Thiên phủ, Lộc tồn. Mạng, thân đều không có Khôi, Việt (văn tinh); còn Xương Khúc, Hoá Khoa (cũng là văn tinh) thì đều ở cung thê, bàng chiếu về cung thân. Chỉ những bạn nào đã biết tôi là nhà văn rồi, coi tử vi cho tôi mới giảng rằng chính nhờ cách Xương khúc, Hoá khoa chiếu cung thân đó mà ngoài bốn mươi tuổi, tôi đổi nghề thành một nhà văn có danh. Như vậy là giảng một cách hơi ép, chứ không phải là đoán số.”
Lan man một chút, mình từng thấy lá số cụ hơn chục năm trước. Ấy là hồi còn trong nhóm TVSG, bữa đó trao đổi ‘học thuật’ với mấy bác già, có 1 bác lấy số cụ làm ví dụ củng cố cho phương pháp mà bác ấy nghiên cứu. Đại ý phương pháp như sau: ‘Nếu chính tinh cung Mệnh trùng với ngũ hành năm sinh thì cung Mộ khố của ngũ hành năm sinh rất quan trọng đối với đương số. Nếu cung ấy thấy Mã Lộc hay song Lộc thì liên quan mật thiết đến tiền tài của đương số’. Theo đó thì cụ Lê mệnh Kim, chính tinh cung Mệnh cũng hành Kim. Mộ khố là cung Sửu – Phu Thê, tại đó thấy Mã Lộc, Minh Lộc Ám Lộc thì cung Thê ảnh hưởng nhiều đến tiền tài của cụ, xem nghề nghiệp ra tiền tài hơn cả phải xem ở cung ấy… Về phương pháp này, giả thiết đầu có vấn đề, mang khái niệm ‘mộ khố’ của tứ trụ sang áp dụng vào tử vi là vô lý. Còn giả thiết sau thì không có gì mới mẻ, rất nhiều người biết.
Theo Tứ Trụ, cụ Lê thuộc cách Thiên Ấn lợi cho nghiên cứu, tự học. Nhật chủ (Quý) vượng, dụng thần là Tài, Đại Vận 40-49 (Bính Thân) hiển nhiên là tốt.
Theo Tử Vi, cụ cho rằng Đại Vận 43-52 tuổi tại cung Kỷ Hợi rất xấu là không đúng, chắc cụ ấn tượng xấu cách “Liêm Tham Tị Hợi”. Nhiều bạn được mình hướng dẫn Tử Vi mấy năm qua đều có thể quả quyết với cụ rằng đó là một Đại Vận tốt. Liêm Tham cư Hợi này thuộc dạng khó gặp, đi với Tuần Triệt (rất cần) lại có Tuế Phượng (Tứ Linh), Cáo Phụ, Binh Hình Tướng Ấn; ở cung Hợi nhưng lại có Tràng Sinh, Diêu Y đạt chuẩn “Tị Hợi vi minh mẫn”. Thêm nữa, vận trình Đại Vận của cụ cũng rất hay, Mệnh hạn tính cách tốt của cụ sau khi trải qua quá trình rèn giũa ở 2 đại vận trước, tới đây gặp lưu hạn hóa tốt đẹp.
Vậy là xét cả Tử Bình với Tử Vi, Đại Vận ở tuổi “tứ thập nhi bất hoặc” của cụ rất tốt chứ không phải theo Tử Vi là xấu.
Người bạn già bảo cụ Lê nổi danh vì được cách “tứ linh hội phi liêm, thanh danh viễn chấn”, ấy thế là cũng biết về Tử Vi lắm. Còn về nghề nghiệp, một lá số tử vi có thể làm nghề khác nhau, kết hợp tử vi với tử bình có thể đưa ra định hướng giúp người ta dễ thành công hơn khi chọn lựa nghề nghiệp. Cụ thắc mắc rằng Mệnh cụ không có văn tinh mà lại thành nhà văn có danh. Bản thân mình đây, Mệnh tại Mão được cách “Dương Lương Xương Lộc” thêm Phi Phượng Hổ, Quyền Khoa tại đó mà đâu có theo nghiệp văn, cũng gọi là ưa viết lách nhưng chưa viết được điều gì phi thường và… chưa bao giờ muốn nổi danh.
…
Nhân sinh quan của cụ thể hiện trong hồi ký khiến kẻ hậu sinh như mình tâm đắc, nhất là đoạn: “Chúng ta làm điều phải vì tin nó là điều phải, chứ không phải vì ý muốn của Thượng đế hay một thần linh nào, cũng không phải vì mong chết rồi được lên Niết Bàn hay Thiên Đàng”, tiếp đó cụ lại nói về quan điểm thiện ác để người ta khỏi thắc mắc thế nào là “điều phải”. Nhưng có lẽ vì ảnh hưởng nho học, thời đại nên nhiều chỗ cụ viết không được duy lý lắm.
Dù sao đi nữa, cụ thực sáng suốt trước các môn khoa học huyền bí Trung Hoa – “Tò mò đọc cho biết thì nên, bỏ trọn đời để nghiên cứu thì tôi e mất thì giờ mà chưa chắc đã phát kiến được gì”.
Bài viết trên trang Facebook của Mai Anh ngày 17/5/2026
